On Prudence (from the Fables of Mkhitar Gosh)

Tree Branches, Charles Reginald Aston (British, Birmingham 1832–1908 Birmingham), Watercolor over graphite

Վասն խոհեմութեան
յԱռակք Մխիթար Գոշի

Խոհեմխոհեմ - prudent
ոք
եհարցհարցնել - to ask
զծառս, եթէ զի՞նչ են պատճառք՝ զի որքան բարձրանայք, այնքան արմատս ի խոր ձգէք. եւ նոքա ասեն.
խոհականխոհական - prudent
գոլով զիա՞րդ ոչ գիտես՝ եթէ ոչ
կարէաքկարել - to be able
այսքան
ոստս բառնալոստք բառնալ - to raise branches
եւ ընդդիմանալ
հողմոցհողմ - wind
բռնութեան, եթէ ոչ զարմատս ի խոր եւ
բազմոստսբազմոստ - many-branched
առնէաք. տեսանես զեղբարսն մեր
զհաճարիհաճարի - beech, or sand-box tree
եւ
զփիճիփիճի - pine tree
, զի ոչ են բազմոստք, եւ ոչ ընդդիմանալ հողմոց կարեն, ի խոր արմատս ոչ ունելով։ Խրատէ առակս՝ որք կամին ուսանել հաստատութիւն
իրիիր - thing
զհոգեւորաց եւ զմարմնաւորաց. զի արժան է հաստատուն
հիմամբքհիմն - foundation
սկզբնաւորել, զի մի՛ ի փորձութեանց անկանիցին բռնաւորաց՝ ի
դիւացդեւ - demon
կամ ի մարդկանէ, եւ
բազմաբեղունբազմաբեղուն - fruitful, high-yielding
զիրսն առնիցեն. ապա եթէ
ծանծաղծանծաղ - shallow
եւ ի
վեր ի վերոյվեր ի վերոյ - superficially
սկսանիցին,
դիւրակործանքդիւրակործան - easily destroyed
լինիցին, որպէս տեառն ուսուցանէ առակն։


An intelligent person asked the trees: "Why is it that the higher you climb, the deeper you sink your roots?" They replied: "Being as thoughtful as you are, how is it that you do not know that we would be unable to bear up so many branches and to resist the tyranny of the wind if we did not strike our roots deep and winding?" You see our brothers, the sand-box tree and the pine. They are lacking many branches and are unable to resist the wind, not having deep roots." This fable counsels those who want to learn about the spiritual and physical stability of a thing, that it is worthwhile starting off with a firm base so that they not fall to the tests of tyrants—be they daevic or human—and so that they be very productive. But it they are started [growing] on shallow [land] and at a surface-level, they will be easily broken, as the fable instructs the lord.


(Translated into English by Robert Bedrosian)



Comments

Popular posts from this blog

Learn Classical Armenian!

A selection of famous literary lines, translated to 5th century Grabar

Աշխարհաբառ լեզուի վրայ