The Mulberry and The Olive (from the Fables of Mkhitar Gosh)

Women Picking Olives, Vincent van Gogh (Dutch, Zundert 1853–1890 Auvers-sur-Oise), Oil on canvas

Թթենին եւ ձիթենին
յԱռակք Մխիթար Գոշի

Խնամութիւն առնել ընդ միմեանս կամեցան թթենի եւ ձիթենի. եւ
պանծայրպանծալ - to boast
ի զաւրութիւն իւր իւրաքանչիւր ոք, ձիթենի
յարազուարճութիւնյարազուարճ - evergreen
եւ ի
պտղաւէտութիւնպտղաւէտ - fructiferous
, մանաւանդ զի պտուղ նորա նիւթ է ձիթոյ. եւ ձէթ նիւթ է լուսոյ, եւ լոյս լուծիչ խաւարի. իսկ թթենի ի քաղցրութիւն պտղոյ, եւ զի
սաղարթսաղարթ - leaf
իւր նիւթ է մետաքսոյ, զոր որդունք ծնանին, յորմէ
կերպասքկերպաս - cloth
լինին, զոր թագաւորք եւ իշխանք վայելեն։ Որում եւ
դիմադրէդիմադրել - to oppose
ձիթենի
զդիւրանցութիւնդիւրանց - transient
պտղոյ նորա, եւ զախտաւորն լինել հանդերձ, քան թէ հարկաւոր. եւ զի ի գիշերի մերկանայ. բայց լոյս ի գիշերի վառի։ Ասէ թթենի. Այլ
ի տունջեան շիջանիի տունջեան շիջանել - to extinguish at daytime
։ Եւ ասէ ձիթենի՝ թէ ոչ շիջանի, այլ յազգակիցն իւր խառնի. իսկ փառք քո
ծաղկընկէցծաղկընկէց - unflowered
է եւ անցաւոր։ Եւ այսու
պարտեալպարտիլ - to be defeated
թթենի՝ եւ հայցէ լինել իրին։ Նշանակ առակիս այսպիսի է. զի
թագաւորական ազգթագաւորական ազգ - royal line
թէպէտ փառաւոր է, այլ երկրաւորաւքս ճոխանայ, որք
հոսանուտքհոսանուտ - fluid
են, որում թթենիդ է նշանակ։ Իսկ քահանայական տոհմ թէպէտ եւ աղքատ իցէ, մեծապատիւ է հոգեւորաւք, եւ արժան է զուգիլ ընդ
թագաւորական տոհմիթագաւորական տոհմ - dynasty
։


The mulberry and the olive wanted to have relations. Each boasted of its strength(s), the olive of its evergreen condition and plentitude of fruit—especially since its fruit is made of oil, and oil ismade of light, and light dispels the darkness. And the mulberry [took pride in] the sweetness of its fruit and in the fact that its leaves make silk. Worms are born and cloth comes from it—cloth enjoyed by kings and princes. The olive resisted the mulberry, [arguing that] its fruit passed too quickly, was also diseased rather than necessary, and that [people] removed [silk clothing] at night, but still left the lamp lit. The mulberry replied: "But it is extinguished in daytime." The olive said, "It is not put out but rather mingles with its relatives. Now your glory has faded and is transitory." So defeated, the mulberry saw reality. The fable means this: that even if the royal line is glorious, it grows rich by mortals who are transitory. The mulberry symbolizes that. Now the priestly clan, although it is poor, is greatly honored by the pious and is worthy of intermarriage with the royal clan.


(Translated into English by Robert Bedrosian)



Comments

Popular posts from this blog

Learn Classical Armenian!

A selection of famous literary lines, translated to 5th century Grabar

Աշխարհաբառ լեզուի վրայ