Movses Khorenatsi's History of the Armenians: Chapter 1

Movses Khorenatsi's History of the Armenians
(Translated by Beyon Miloyan)

Book I

Genealogy of Greater Armenia

Chapter I

 Response to Sahak’s letter and my promise to fulfill his request.

Movses Khorenatsi, in prelude to this composition, greetings and felicitations to Sahak Bagratuni. 
        I came to know the inexhaustible inspiration of divine grace and the sway of the indefatigable Spirit upon your thoughts through this lofty request of yours, having become acquainted with your soul before meeting you in person. Your request is dear to my affections and more so to my practice. Thus, it is not fit for me to merely praise you, but also to pray for you, that it may remain so with you always. 
        For if it is because of the Word that we, as it is said, are the image of God, and if the virtue of a rational [mind] is prudence, in which you have placed your ceaseless desire, then adorn the Word by which you remain in the image [of God] by keeping the flame of your prudence fervent with majestic thoughts. By this you may be said to make this archetype delight, roused and impelled as it were by a majestic and temperate impulsion. 
        Here I observe that the magnates and princes of Armenia (those who preceded us and who live among us alike) failed to command the wise men who were under their authority to record histories, and did not so much as think to import erudite talent from some place for this purpose. Yet having come to know you through just such an initiative, it is clear that you ought to be recognized as preeminent among all your predecessors and worthy of the highest praise as is fitting for this dedication. 
        Thus, having gladly received your request, I will carry it on to completion as an undying memorial to you and your descendants to come. For you are of ancient stock, noble and fecund, not only in words and indispensable prudence, but also in your very great and many honorable works. These we shall record in their proper place in our history when we genealogize all the [Armenian] azgs from father to son. As for the nakhararutyuns of the Armenians, we shall reliably summarize their wheres and hows as recorded in a number of Greek histories.



Մովսիսի Խորենացւոյ Պատմութիւն Հայոց

Գիրք Առաջին
 
Ծննդաբանութիւն Հայոց Մեծաց
 
Գլուխ Ա
 
Պատասխանի թղթոյն Սահակայ, եւ խոստումն կատարել զհայցուածս նորա։ 
 
Մովսէս Խորենացի յաղագս մերոյս ի սկզբան յայսմ բանիցս Սահակայ Բագրատունւոյ խնդալ։ 
        Զանսպառ խաղացումս ի քեզ աստուածայնոցն շնորհացն եւ զանդուլ հոգւոյն ի վերայ քոց իմացուածոցդ զշարժմունս ծանեայ ի ձեռն գեղեցիկ խնդրոյս, յառաջ քան զմարմնոյդ՝ զհոգւոյդ ընկալեալ զծանաւթութիւն. որ եւ սիրելի իսկ իմոց ախորժակացս է, առաւել եւս սովորութեանցս։ Վասն որոյ ոչ միայն գովել արժան է զքեզ, այլ եւ ի վերայ քո աղաւթել՝ առ ի լինել քեզ միշտ այսպիսի։ 
        Զի եթէ վասն բանին մեք, որպէս ասի, պատկեր Աստուծոյ, եւ դարձեալ՝ Առաքինութիւն բանականին է խոհականութիւն, եւ քո յայսոսիկ անհատ ցանկութիւն՝ ապա ուրեմն գեղեցիկ մտածութեամբ զխոհականութեանդ քո վառ եւ բորբոք պահելով զկայծակն՝ զարդարես զբանն, որով մնաս առ ի լինելն պատկեր. ի ձեռն որոյ եւ զայսորիկ զսկզբնատիպն ասիս ուրախացուցանել, գեղեցիկ եւ չափաւոր մոլութեամբ յայսոսիկ մոլեալ եւ զակատեալ։ 
        Առ որով տեսանեմ եւ զայս, զի եթէ որք յառաջ քան զմեզ եւ կամ առ մեաւք եղեն հարուստք եւ իշխանք աշխարհիս Հայոց, ոչ ընդ ձեռամբ անկելոց իւրեանց արդեաւք գտելոց իմաստնոց զայսպիսեացս հրամայեցին կարգել զյիշատակս բանից, եւ ոչ արտաքուստ ուստեք այսոցիկ ի ներքս ածել խորհեցան աւժանդակութիւնս իմաստից, եւ զքեզ այժմ այսպիսի եղեալ ծանեաք,—ապա ուրեմն յայտ է, թէ ամենեցուն քան զքեզ նախագունիցն ճանաչիս վեհագոյն, եւ բարձրագունից արժանաւոր գովութեանց, եւ յայնպիսի պատկանաւոր դնիլ յարձանագրութիւնս բանից։ 
        Յաղագս որոյ հեշտաբար ընկալեալ զքո խնդիրդ` աշխատասիրեցայց ածել ի կատարումն, յանմահ յիշատակ թողուլ զայս քեզ եւ որ զկնի քո գալոց են ազգք. զի եւ ազգի ես նախնականի, եւ քաջ եւ արգասաւոր` ոչ միայն ի բանս եւ ի պիտանաւոր խոհականութիւնս, այլ եւ ի մեծամեծս եւ ի բազում գործս արժանափառս. զորս յիշատակեսցուք ի կարգի պատմութեանս, յորժամ զորդի ի հաւրէ ծննդաբանելով ազգաբանիցեմք զբովանդակն, իսկ զՀայաստանեայցս նախարարութիւնս, զամենեցուն զուստն եւ զզիարդն յայտնելով համառաւտ եւ հաւաստի, որպէս ի յունականս կայ ի պատմութիւնս:


Comments

Popular posts from this blog

Learn Classical Armenian!

Some male names from 5th century Armenia

Աշխարհաբառ լեզուի վրայ